بری بەکاربردن = ................... × ڕێژەی بەکاربردن:

توانای وڵاتێک بۆ دابینکردنی هەلی کار لە ساڵی (2023) بریتییە لە (22000) هەلی کار، ئەگەر تێکڕای زیادبوونی هێزی کار (%1,3) بێت و ژمارەی دانیشتوان (24 ملیۆن) کەس بێت، ئایا قەبارەی بێکاری چەندە:

بە هۆی ئەو برەوسەندن و گەشەکردنەی لەو کاتەدا لە ئابووری هەبوون ئەم جۆری هەڵوسانە لە شەستەکانی سەدەی بیستەم لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەرکەوت:

بە پێی بۆچوونی ............... بەرهەمهێنان هەر تەنها دروستکردنی ماددەیەکی نوێ نییە، بەڵکو دروستکردنی کەڵکیشە، واتە زیادکردنی توانای شتەکانە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییە مرۆییەکان:

دابەزینی نرخی پشکەکان لە بازارە داراییەکاندا و نزمبوونەوەی ئاستی پەرەسەندنی ئابووری لە کاریگەرییەکانی:

بۆ ئەوەی بتوانرێت ئەو ڕێسایە جێبەجێ بکرێت و دەستگرتنەوە و خەرجکردنی هۆشیارانە بێتەدی و گەورەترین کەڵکی کۆمەڵایەتی لێبکەوێتەوە، پێویستە لەسەر دەوڵەت دەزگایەکی چاودێری دارایی توند و بە دەسەڵاتی هەبێت:

بنەما و قۆناغەکانی تەواو کاری ئابووری بە (پێنج) قۆناغی یەک لە دوای یەک دیاریکراوە، قۆناغی (چوارەم) بریتییە لە:

کاریگەری ئەم جۆرە بارگۆڕانە لە سەر قەبارەی چالاکییە ئابوورییەکان پێویستی بە لێکدانەوە و شیکردنەوەی بڕیدۆزی تایبەتی نییە:

فێربوون لە دوورەوە، بڵاوکردنەوەی زانیاری، پێشکەشکردنی بریاردراوەکانی باج، جۆرێکی بازرگانی ئەلیکترۆنییە لە نێوان:

ئەم جۆرە چاودێریکردنە شێوازێکی خۆپارێزییە، ڕێگە لە ڕوودانی هەر هەڵە و لادانێک دەگرێت و تەنها چاودێرییە لە سەر خەرجییە گشتییەکان و دەسهات ناگرێتەوە:

یارمەتیدانی خاوەن پرۆژە بازرگانییە بچووکەکان، لە ڕێگەی کەمکردنەوەی تێچوونەکان و کارئاسانی لە کرداری کڕین و فرۆشتن لە نێوان خۆیاندا، یەکێکە لە ئامانجەکانی:

کۆمەڵەی بریکس بە پێکهاتەی ئێستای ................. دانیشتوانی جیهان و ............... ئابووری جیهان پێکدەهێنێت:

یەکێک نییە لە هۆکارە ڕاستەقینەکانی زیادبوونی خەرجییە گشتییەکان:

کەم و کورتی ئەم ڕێگە قەرزکردنە ئەوەیە کە دەوڵەت تەنها بۆ قەرزە بچووکەکان پەنای بۆ دەبات و ناتوانێت بڕی ئەو قەرزە دیاری بکات کە پێویستی پێیەتی:

هەریەکە لە ژاپۆن و هیندستان و کەنەدا سەرەتای دەستپێکردنی ساڵی داراییان (بودجەکانیان) کەوتووەتە:

بە یەکێک لەو پێوەرە گرنگە نێودەوڵەتییانە دادەنرێت کە لە بەدواداچوونی پەرەسەندنی چالاکی ئابووری هەر وڵاتێک لەلایەن نەتەوەیەکگرتووەکان و سندوقی دراوی نێودەوڵەتییەوە بەکاردەهێنرێت:

لە ساڵی (2009) ئەندامێتی خۆی لە ڕێکخراوی وڵاتانی ناردنی نەوت (OPEC) هەڵپەسارد:

دەوڵەت بۆ پارەدارکردنی هێنراوەکانی یان بۆ ڕاستکردنەوەی لاسەنگی تەرازووی پارەدان پەنا دەباتە بەر:

پڵانی (جۆن ماینارد کینز) لە کۆنگرەی (بریتۆن ودز) بۆ ڕێکخستنی پەیوەندییە نەختینەییە نێودەوڵەتییەکان دامەزرابوو لەسەر بنەمای:

ئەگەر پشکی دەوڵەتێکی ئەندام لە سندوقی دراوی نێودەوڵەتیدا (125 ملیۆن) بێت، ئەوا بری پێشکەشکراو بە دراوی نیشتمانی بە پێی یاسای سندوقەکە دەکاتە:

کەمکردنەوەی تێکڕای هەڵاوسان لە ڕێگەی زیادکردنی تێکڕای پەرەسەندن و کەمکردنەوەی ڕێژەی بێکاری، یەکێکە لە ئامانجەکانی:

لەو گریمانانە نییە کە (دیڤید ریکاردۆ) پشتی پێبەستوە لە لێکدانەوەی بڕیدۆزی تێچوونە ڕێژەییەکان:

بە پێویستی دەزانێت لە بازرگانیدا بایەخ بە هەلومەرجی خواست بدرێت، چونکە نرخە ڕێژەییەکان تەنها بە هەلومەرجی خستنەڕوو دیاریناکرێت، بەڵکو هەلومەرجی خواستیش کار تێدەکات:

بۆ دیاریکردنی نرخی دراو گۆڕینەوە لە ڕووی مێژووییەوە لە ساڵی (1717 تا 1933) کار کراوە بە ڕێسای:

پێویستە هەموو هاووڵاتیان بەشداری بکەن لە باجدانەکاندا بۆ پارەدارکردنی خەرجییە گشتییەکان، چونکە هەر خۆیان سوودمەند دەبن لە خەرجکردنەوەی ئەو پارانەدا، بە پێی ڕێسای:

هۆکارەکانی سزادان و نەبوونی شەفافیەت لە ڕێکارەکاندا یارمەتی دەرن بۆ دەرکەوتنی:

کارکردن بۆ کورتکردنەوەی ماوەی لاسەنگییەکانی تەرازووی پارەدانی وڵاتە ئەندامەکان و کەمکردنەوەی توندی ئەو لاسەنگییانە، یەکێکە لە ئامانجەکانی:

ئەم جۆرە بێکارییە لە وڵاتە پەرەسەندووەکان بڵاوە، بە هۆی نەبوونی شارەزایی تەکنیکی نیشتمانی ناتوانرێت پێداویستی کۆمەڵگە لە دەستی کاری شارەزا پڕ بکرێتەوە:

پەرەسەندنی مێژوویی ڕۆڵی دەوڵەت لە ئابووری نیشتمانیدا، بەو شێوەیە دەست پێدەکات:

بڕیدۆزی (ڕێژەیی بنەماکانی بەرهەمهێنان) داڕێژراوە لەلایەن:

ئەم ڕێگایەی حسابکردنی داهاتی نەتەوە لە وڵاتانی پەرەسەندوو کاری پێ ناکرێت، چونکە پێویستی بە دەزگایەکی ئاماری ورد و پێشکەوتوو هەیە:

لە پێکهێنەرەکانی ئابووری نەتەوە، کەرتی دابەشکردن ڕاستەوخۆ بەشداری بەرهەمهێنان ناکەن، بەڵکو یارمەتیدەر و ڕێگەخۆشکەرن بۆ بەرهەمهێنان و فراوانبوونی، لەمانە پێکدێت:

لە بارگۆڕانی ئابووری، ئەم بڕیدۆزە پێی وایە داهێنراوەکانی بوارى کارکردن بەرپرسە لەو بارگۆڕانە خێرایانەی لە وەبەرهێنان و کارکردندا ڕوودەدەن:

لیژنە لقییەکانی ڕێکخراوی بازرگانی جیهانی پێکدێت لە:

دەسهاتی لە وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا لە داهاتی نەتەوەییان دەگاتە:

ئەو خەرجیانەن کە حکومەت تەرخانیان دەکات بۆ بەدەستهێنانی ئامێر و ئامراز و شمەک و خزمەتگوزاری، بە مانا فراوانەکەی پێی دەوترێت خەرجی بەرهەمهێن:

کەمبوونەوەی قەبارەی ئەو دەسهاتانەی وڵات لە باجەکان دەستی دەکەوێت، ئەوەش کاردەکاتە سەر داهاتەکانی ئەو وڵاتە و قەبارەی خەرجییەکانیشی کەم دەکاتەوە، یەکێکە لە دەرئەنجامەکانی:

ئەم جۆرە پڕکردنە کاتێک دەردەکەوێت کە بەرهەمهێنەکان شمەکەکانیان بە کەمتر لە تێچوونەکانیان دەفرۆشن لە پێناو ئەوەی دەستبگرن بەسەر بازاڕدا:

بایەخی دەسهاتەکانی دەوڵەت لە موڵکە تایبەتییەکانی لە سەدەکانی (18-19) کەمی کرد بە هۆی بڵاوبوونەوەی بیروڕای:

بەکارهێنانی باج بۆ هاندانی چەند چالاکییەکی بەرهەمهێنان، یەکێکە لە ئامانجە ............... ی باج:

لەم جۆرە باجەدا لایەنە باجدەرەکان تەنها لە ڕووی تێکڕای باجەکەوە یەکسانن نەک لە ڕووی بڕی ئەو پارەیەی کە وەک باج دەیدەن بە حکومەت:

تووشی ئابووری وڵاتە پەرەسەندووەکان دەبێت بە هۆی هەوڵدانیان بۆ هێنانەدی جێبەجێکردنی بەرنامەی پەرەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی:

ئامانج لە دامەزراندنی کۆمەڵەی بیست (G20) بریتییە لە:

کام لەم دەستەواژانەی خوارەوە ڕاستە:

ئەم خەرجییە گرنگترین بڕگەیە لە خەرجییەکانی حکومەت:

کاتێک حکومەت بیەوێت نرخی دراو گۆڕینەوە جێگیر بکات دەستێوەردان دەکات بە ڕاکێشانی کەرتی تایبەت بۆ زیادکردنی خواست لەسەر دراوی ناوخۆیی (بۆ نموونە دینار) لە ڕێگەی:

کام لەم دەستەواژانەی خوارەوە هەڵەیە:

لایەنی بەرپرسە لە داڕشتنی سیاسەتە ئابوورییە جیاوازەکان و چارەسەرکردنی ئەو گرفتانەی لە ناوچەی (یۆرۆ) دەردەکەون:

ئەو ڕەسمیەیەکە دەسەپێنرێتە سەر ئەو شمەکە هێنراوانەی کە لە وڵاتەکەیاندا سوودیان وەرگرتووە لە کۆمەکەکانی ناردنە دەرەوە کە بۆتە هۆی نزمی تێچوون و نرخی ئەو شمەکانە:

لە قۆناغەکانی سوڕی ژیانی بەرهەم ژمارە (1) بریتییە لە: